Nhận biết nhanh các loại sâu bệnh trên cây dừa công trình và cách xử lý

Cây dừa công trình mang đến cho cảnh quan vẻ đẹp nhiệt đới và sự bề thế ấn tượng nhưng cũng là mục tiêu mà nhiều loại sâu bệnh nguy hiểm thường tấn công. Nếu không phát hiện kịp thời, cây dừa rất dễ suy yếu, rụng lá, chết đứng hàng loạt rất mất thẩm mỹ và tốn kém chi phí. Dựa trên 10 năm kinh nghiệm chuyên bảo dưỡng vô vàn dự án cảnh quan lớn nhỏ, Hà Quang Phúc sẽ tổng hợp lại các dấu hiệu nhận biết sâu bệnh trên cây dừa công trình và hướng dẫn điều trị dứt điểm.

Tại sao cây dừa công trình dễ bị sâu bệnh tấn công sau khi trồng?

Để chữa trị bất kỳ loại sâu bệnh nào trên cây dừa công trình, việc tìm đúng gốc rễ nguyên nhân luôn là quan trọng nhất. Dưới đây là 3 nguyên nhân chủ yếu khiến cây dừa bị sâu bệnh tấn công, đặc biệt trong giai đoạn mới trồng:

• Cây bị cắt đứt hệ thống rễ khi bứng bầu làm mất đi khả năng tự tổng hợp chất dinh dưỡng. Theo cơ chế tự nhiên, cây sẽ tiết nhựa để xua đuổi côn trùng nhưng khi không còn rễ, cây phải dồn toàn bộ dinh dưỡng vào việc tái tạo rễ nhằm duy trì sự sống, khiến cây yếu và dễ thu hút sâu bệnh xâm nhập.
• Lớp vỏ cây và lá dừa bị tổn thương, trầy xước, nhựa tiết ra khiến các loại côn trùng gây hại đến đẻ trứng và sinh sôi.
• Sai lầm trong kỹ thuật chăm sóc cây, lạm dụng quá nhiều phân đạm, phân bón lá khiến các đọt non mềm, chứa nhiều nước, hay tưới tiêu sai cách khiến cây ngập úng trong thời gian dài.

Nhận biết nhanh và cách xử lý 7 loại sâu bệnh trên cây dừa công trình

Trong suốt 10 năm lặn lội bán cây dừa công trình và thi công nhiều dự án cảnh quan lớn nhỏ trên toàn quốc, Hà Quang Phúc nhận thấy việc kịp thời phát hiện và xử lý đúng cách các loại sâu bệnh trên cây dừa công trình là vô cùng cần thiết. Dưới đây là hướng dẫn nhận diện chi tiết và cách trị sâu bệnh dứt điểm:

Bọ dừa

Bọ dừa là loại bọ cánh cứng gây hại cho cây dừa không thích ánh sáng, thường hoạt động về đêm. Nó có màu đen hoặc nâu đỏ, thân dẹt, dài khoảng 1 cm. Bọ dừa thường tấn công vào các đọt lá non chưa mở, làm cho lá xuất hiện nhiều vết nứt màu nâu chạy dọc theo gân lá, khiến lá cong và khô như bị cháy, vô cùng xơ xác. Trên cây dừa có càng nhiều lá bị cong, cháy (thường từ 8 lá trở lên) thì khả năng cây chết sẽ cao hơn.

Biện pháp phòng trừ:

• Cơ học: Định kỳ vệ sinh không gian trồng dừa sạch sẽ, thoáng đãng, chăm sóc tốt để cây ra lá ngọn nhanh, hạn chế môi trường cho bọ dừa sinh trưởng. Khi cây xuất hiện bọ dừa, cần cắt các lá bị tấn công và bắt bọ thủ công nếu số lượng ít.
• Hóa học: Có thể dùng Actara 25WG, Diaphos 10GR trộn cùng mạt cưa cho vào túi vải mỏng và treo ở ngọn cây hoặc phun đẫm đọt lá non bằng các thuốc có chất lưu dẫn mạnh như Imidacloprid, Abamectin.
• Sinh học: Treo túi nấm xanh ký sinh (Metarhizium) hoặc thả ong ký sinh (Asecodes hispinarum) để chúng tiêu diệt ấu trùng bọ dừa tự nhiên, không gây hại môi trường.

Kiến vương

Kiến vương là một loại côn trùng gây thiệt hại đáng kể cho các loại cây dừa công trình. Chúng sẽ cắn phá lá cây mạnh nhất vào sáng sớm và chiếu mát, đặc biệt là vào mùa mưa. Đối với cây dừa trưởng thành, kiến vương sẽ tấn công vào bó lá ngọn và đỉnh tăng trưởng của cây dừa. Sau khi gây ra các vết cắt, lá mọc ra sẽ có hình tam giác và hình chữ V đặc trưng.

Nếu kiến vương liên tục tấn công mà không có phương án xử lý, về lâu dài, trên các vết thương hở do kiến gây ra sẽ có nấm, đuông dừa xâm nhập dễ dàng vào thân dừa.

Biện pháp phòng trừ: Trước tiên, cần thực hiện vệ sinh không gian trồng cây thường xuyên, làm sạch lá rụng, rác để không làm kiến có nơi thuận lợi đẻ trứng.

• Sinh học: Sử dụng nấm Metarhizium anisopliae ký sinh lây nhiễm làm kiến vương chết khô.
• Hóa học: Trộn Regent 0,3GR hoặc Vibasu 10GR cùng với mùn cưa và rải lên các nách đọt lá, khoảng vài tháng một lần.
• Cơ học: Sử dụng lưới cước có kích thước dài 3m rộng 0,6m, mắt lưới khoảng 2cm, quấn kín xung quanh các 5 – 6 bẹ lá ngọn làm cho kiến vương bay sẽ bị vướng vào lưới.

Đuông dừa

Có thể nói, đuông dừa là loại côn trùng gây hại nguy hiểm hàng đầu cho cây dừa công trình. Chúng sẽ đẻ trứng và sinh sản trên các vị trí hở, vết thương của thân cây dừa. Ấu trùng nở ra sẽ khoét từng lỗ nhỏ trên thân cây và ăn theo nhiều hướng. 

Dấu hiệu dễ nhận thấy nhất là phát hiện mùn cưa màu nâu nhạt rơi ra từ các lỗ đục trên thân cây cùng nhiều dịch nhựa có mùi chua khó chịu chảy ra. Khi áp tai vào thân cây, tiếng lạo xạo của đuông dừa đang nhai, gặm nhấm bên trong thân rất rõ ràng. Dần dần, ngọn cây dừa sẽ bị héo rũ, cây khô dần do phần lõi đã bị ăn rỗng và chết.

Biện pháp phòng trừ: 

• Theo vị trí các lỗ nhỏ trên thân dừa, khoan sâu vào thân cây lên phía trên, dùng dao nhọn để bắt những con đuông dừa ra. Sau đó, bơm thuốc Vibasu 10GR vào lỗ và bịt kín lại bằng đất sét.
• Dùng bột than sơn lên các vết thương trên thân cây để diệt vi khuẩn.
• Loại bỏ các cây dừa đã chết, đốn và đốt ở xa vị trí trồng dừa.

Bọ xít trái

Bọ xít trái sẽ tấn công vào hoa và trái non của cây dừa, khiến vùng mô tế bào xung quanh bị hủy hoại, tạo thành nhiều vết màu nâu đen có dạng hình thoi. Đây là nguyên nhân chủ yếu khiến cho hoa trên cây dừa rụng hàng loạt, trái non bị nứt nẻ và chảy rất nhiều mủ nhựa ra ngoài.

Biện pháp phòng trừ:

• Loại bỏ các mo nang khô, bẹ lá mục quanh buồng dừa để bọ xít trái không có không gian trú ngụ.
• Nuôi kiến vàng – thiên địch của bọ xít trái để kiểm soát loại côn trùng này hiệu quả.
• Sử dụng thuốc hóa học chứa các thành phần an toàn như thiamethoxam hoặc cyhalothrin, phun lên vùng tưới tán cây, cành lá và thân cây theo lượng được khuyến cáo trên bao bì.

Bọ vòi voi

Bọ vòi voi thường có kích thước nhỏ hơn so với đuông dừa và tấn công vào gốc, rễ, bẹ lá hoặc quả non. Dựa theo các vết nứt, cây sẽ xì mủ đậm màu. Về lâu dài, bọ vòi voi có thể khiến các trái dừa bị méo mó, rụng sớm, gốc rễ cây thối dần, thậm chí là chết cây.

Biện pháp phòng trừ:

• Thường xuyên vệ sinh không gian trồng dừa, dọn cỏ, thu gom các tàu lá cần tiêu hủy để diệt trừ mầm bệnh.
• Tại các phần vỏ cây bị bọ tấn công, quét trực tiếp vôi bột hoặc Bordeaux 1% lên để diệt ấu trùng.

Bệnh thối đọt

Đây là bệnh hại xảy ra phổ biến trên cây dừa công trình vào mùa mưa ẩm, do nấm Phytophthora palmivora gây ra và có thể khiến cả hàng, bụi cây chết hàng loạt.

Dấu hiệu nhận biết dễ thấy nhất là các ngọn non của cây mất màu xanh bóng, vàng và dần chuyển sang màu nâu, gục xuống. Các đọt non lúc này sẽ bong ra dễ dàng, phần gốc bị thối nhũn và bốc mùi hôi khó chịu. Sau đó, nấm sẽ tấn công vào đỉnh sinh trưởng, làm củ hũ thối và cây chết dần.

Biện pháp xử lý:

• Trồng cây với khoảng cách hợp lý, đảm bảo sự thông thoáng và thoát nước tốt cho cây. 

Xem chi tiết khoảng cách trồng và ứng dụng phổ biến của cây tại đây: Ứng dụng của cây dừa công trình trong thiết kế cảnh quan

• Gọt sạch phần đốm nâu xuất hiện, gom lại để đem đi tiêu hủy.
• Trường hợp đã phát hiện nấm ký sinh, cần sử dụng các loại thuốc trị nấm chuyên dụng như Daconil 500SC, Carbenzim 500FL, Ridomil Gold 68WG pha đặc, tưới vào đỉnh sinh trưởng. Duy trì việc tưới thuốc cho cây 2 – 3 lần, mỗi lần tưới cần cách nhau 10 – 15 ngày.

Bệnh đốm lá

Các bẹ lá già ở phía dưới của cây dừa dễ xuất hiện đốm lá nhất. Ban đầu, lá sẽ chỉ xuất hiện các đốm nhỏ màu vàng hoặc nâu, sau đó, các đốm này sẽ lan rộng tạo thành những mảng cháy khô, có viền nâu đậm. Về lâu dài, cây sẽ bị giảm khả năng quang hợp, chậm phát triển, tán lá xơ xác vô cùng mất mỹ quan. Bệnh đốm lá xuất hiện chủ yếu ở những vùng đất thiếu kali, đặc biệt là ở các cây con. 

Biện pháp phòng trừ:

• Loại bỏ các tàu lá dừa đã bị đốm nghiêm trọng, chú ý đem đi tiêu hủy ở vị trí xa nơi trồng dừa để vi khuẩn nấm không lây lan chéo.
• Vệ sinh, tăng cường bón phân Kali cho cây để tăng sức đề kháng và khả năng chống chịu.
• Dùng thuốc Ridomil Gold 68WG, Anvil 5SC, Topsin M70WP và phun ướt đều các tán lá cho cây nhằm giúp ức chế nấm phát triển, cây phục hồi nhanh chóng.

Lưu ý phòng ngừa sâu bệnh để cây dừa luôn khỏe đẹp

Trong thi công cảnh quan, chi phí để phòng ngừa lúc nào cũng tối ưu hơn so với chi phí chữa trị một cây dừa bị bệnh. Các nguyên tắc phòng ngừa các loại sâu bệnh trên cây dừa công trình bắt đầu từ khi hạ bầu đến giai đoạn chăm sóc cây lâu dài:

Khâu bứng bầu, vận chuyển

Cây dừa khi được cẩu lên xe tải và vận chuyển đến công trình phải đảm bảo được bó thân, ngọn cẩn thận bằng lưới hoặc bao tải. Điều này sẽ hạn chế tối đa các vết xước xuất hiện trên thân, tránh trường hợp mủ nhựa chảy ra tạo điều kiện thuận lợi cho các loại côn trùng đẻ trứng.

Trong trường hợp thân cây có các vết thương hở hoặc bẹ lá bị gãy, hãy dùng dao sắc gọt vết cắt, bôi keo liền sẹo để nấm, sâu bệnh không thể xâm nhập.

Kỹ thuật đào hố

Khi trồng dừa, nên để bầu rễ cao hơn trên mặt đất nền khoảng 5 – 10cm, đắp mô dốc hơi thoải ra ngoài. Việc đắp hố trồng như vậy sẽ giúp nước không bị ngập úng tại rễ mà chảy ra xung quanh, đảm bảo cây không bị úng rễ. Lớp đáy của hố trồng cũng nên lót một lớp xỉ than hoặc đá dăm để tăng khả năng thoát nước, giúp hố trồng thông thoáng hơn và rễ có khoảng không thể thở.

Kỹ thuật chăm sóc

• Dọn các bẹ lá dừa già định kỳ, dọn sạch sẽ xơ dừa mục nát trên ngọn cây để côn trùng không có không gian trú ngụ.
• Không lạm dụng phân đạm để bón cho cây, ưu tiên dùng phân hữu cơ hoai mục, bổ sung thêm Kali và Lân để cây cứng cáp, tăng sức đề kháng trước các loại bệnh.
• Chủ động xịt trước một lớp thuốc diệt nấm phổ rộng lên toàn bộ các tán lá để ngăn ngừa nấm sinh sôi và lây lan rộng.

Xem thêm bài viết liên quan: Trồng và chăm sóc cây dừa công trình trên đất nhiễm mặn

Việc chăm sóc và bảo dưỡng để phòng tránh sâu bệnh trên cây dừa công trình không chỉ đơn giản là duy trì sự sống mà còn nâng cao giá trị thẩm mỹ cho toàn bộ dự án cảnh quan. Nếu bạn đang cần tìm mua cây dừa khỏe, đẹp để kiến tạo cảnh quan xanh mát, đậm chất nhiệt đới, liên hệ ngay cho Cây Đẹp 24h qua HOTLINE 0975 662 779 để được chúng tôi tư vấn chọn loại dừa phù hợp nhé!

Tài liệu tham khảo thêm:

1 – Báo Nông nghiệp và Môi trường: Nhận diện sâu bệnh hại cây dừa và cách quản lý hiệu quả

2 – Trung tâm Khuyến nông Ninh Thuận: Một số sâu bệnh hại trên cây dừa và biện pháp phòng trừ